Artikel

Contractvorming: het spel naast de regels

De keuze voor een contractvorm hangt niet alleen af van de regels. Voor het spel moet je bij Peter van der Eijk zijn.

In het team van PRO6 managers is Peter van der Eijk partner, projectmanager én adviseur geïntegreerde contracten (UAV-GC). Vooral dat streepje op de e, zichtbaar op de website van PRO6, is veelzeggend. Wie met hem aan tafel gaat om over contractvorming te spreken, stuit onherroepelijk op de geïntegreerde contracten (GC).

 

Van der Eijk heeft zo bijvoorbeeld al zeven projecten begeleid voor de Friese Zorggroep Alliade. Hij begon met het project De Wissel in Beetsterzwaag (foto boven), een zorglocatie die vanaf 2011 in twee fasen is vernieuwd en gerenoveerd. Eerst door Bouwgroep Dijkstra Draisma en op dit moment door Dura Vermeer. Alliade is niet aanbestedingsplichtig, kan zelf de uitvoerende partijen kiezen en koos daarbij in 2011 op voorspraak van Van der Eijk voor het eerst voor de toepassing van een GC.

Meer inbreng

 

De keuze voor dat type contracten gaf en geeft grote voordelen. Van der Eijk: “Met name in de gww-sector wisten marktpartijen heel goed hoe zij moesten bouwen. Als opdrachtnemer kregen zij echter vaak het project ‘opgelegd’, terwijl zij juist meer inbreng wilden. Zo is toen de UAV-GC ontstaan, waarbij de trajecten om tot een ontwerp en de uitvoering te komen, werden samengevoegd. Dat gebeurde eerst alleen voor projecten in de infrastructuur, maar geïntegreerde contracten zijn ook algemeen toepasbaar.”

 

In 2008 ging Van der Eijk voor het eerst met GC werken en in 2011 overtuigde hij ook Alliade van de voordelen ervan. “De aanbesteding vond niet meer alleen plaats op basis van de prijs, maar ook van het ontwerp en van de planning. Waarbij het doorgaan van de bedrijfsvoering van bijvoorbeeld een zorginstelling ook meeweegt bij de keuze voor de uitvoerende partij.”

 

“Zo kreeg Alliade de beste kwaliteit voor de laagste prijs. Het is mij de afgelopen jaren toch al opgevallen dat bij dit type contracten de opdrachtnemer die de beste kwaliteit biedt, ook vaak de kortste planning heeft en de beste prijs. Als een aannemer zich echt verdiept in een project, de kern er goed uithaalt en verder goed kijkt naar de doorlooptijd en bouwkundige kwaliteit, komt ook de laagste prijs op tafel. Ik ben er bovendien voorstander van om niet te veel partijen uit te nodigen voor een aanbesteding. Dat leidt niet tot een betere prijs of kwaliteit.” Een ander belangrijk voordeel is, volgens Van der Eijk, dat er al in een vroege fase van het project duidelijkheid is over budget en planning.

 

Dialoog

 

Dat laatste geldt helemaal als de aanbestedingsprocedure wordt afgewerkt in de vorm van een dialoog, zoals Van der Eijk steeds vaker doet: “De dialooggerichte aanbesteding biedt gewoon voordelen. Daarbij wordt eerst een voorselectie van vijf gemaakt, waarmee dialooggesprekken worden gestart. Na een tussentijdse selectie bieden uiteindelijk slechts twee of drie partijen hun voorstel aan. Zo gaan ook de totale kosten omlaag die gepaard gaan met een aanbestedingsprocedure. De potentiële opdrachtnemers krijgen gelegenheid om vragen te stellen en opmerkingen te maken, en hun oplossingen komen op tafel. Opdrachtgevers moeten wel opletten dat alleen vragen worden beantwoord die betrekking hebben op de specifieke oplossing van een bepaalde opdrachtnemer. Als er toch nog eisen moeten worden aangepast, dienen alle gegadigden hierover te worden geïnformeerd.”

 

“Bij ieder project begin ik nu, samen met de opdrachtgever, met een longlist van zo’n acht partijen, waarna er drie overblijven. Daar zijn geen harde criteria voor, daar kiezen wij samen voor op basis van bijvoorbeeld capaciteit, solvabiliteit en of we een marktpartij echt geschikt vinden voor een project. Ik breng zelf enkele contacten in, maar dat doet de opdrachtgever ook. Alliade gaat hierbij niet alleen met lokale of Friese bouwers in zee, maar wil er ook altijd bouwers van buiten Friesland bij betrekken. ‘Vers bloed’ houdt iedereen scherp.”

 

Verblinden

 

Los van alle contractregels is er ook het onderlinge spel, en dat is het werkterrein Van der Eijk. “Onder bouwers is er een ontzettende verbinding met het werk, maar die verblindt ook. Bouwers hebben vaak de neiging om inhoudelijk snel de diepte in te gaan. Heerlijk, maar dan wordt het grotere geheel en het proces weleens vergeten. Vraag ook maar eens rond wie een project heeft gebouwd? De architect, de aannemer en de bouwmanager zullen allemaal hetzelfde zeggen: ik. Zij hebben het echter geen van drieën gemaakt, maar eraan meegewerkt.”

 

Verder is het zaak om het onderlinge vertrouwen te vergroten. “Dat moet worden opgebouwd en dat valt niet altijd mee. Opdrachtgevers dienen er goed op te letten dat de risico’s worden gelegd bij de partij die deze ook kan dragen. Te vaak worden die integraal bij de opdrachtnemer gelegd. Opdrachtnemers hebben daarentegen vaak de neiging om dicht tegen de opdrachtgever aan te kruipen om zodoende een deel van de verantwoordelijkheid en risico’s terug te leggen bij de opdrachtgevers. Die laatsten moeten dan voet bij stuk houden als het gaat om de eisen. Laat het proces niet elke keer in details verzanden en ga niet meebuigen met alle vragen van de opdrachtnemer. Durf als opdrachtgever te zeggen dat de opdrachtnemer het op basis van de eisen zelf moet oplossen. De opdrachtgever gaat immers over de eisen en de opdrachtnemer over de oplossingen.”

 

Kwaliteit

 

Inmiddels is het aanbesteden sinds de eerste toepassing van GC alweer fors veranderd, zeker na de crisis. “Met de huidige stijging van de bouwprijzen wil ik ervoor zorgen dat er een minimale en liefst zo groot mogelijke kwaliteit wordt geboden. Daar zit vaak veel spanning in en daar heb ik voortdurend mee te maken. In de crisis vielen de aanbestedingen mee. In die periode kregen opdrachtgevers meer kwaliteit voor hun geld. Nu komt die kwaliteit ook wel op tafel, maar er moet veel meer voor betaald worden. Dat is wel een zorg en dat hoor ik van meer partijen.”

 

“De eerste aanbesteding van De Wissel, in 2011, gebeurde midden in de crisis en toen waren aannemers al blij als zij mochten meedoen. Dat is nu totaal anders. Ik heb recent zelfs meegemaakt dat een aannemer aan de andere kant van de lijn zei: ‘Sinds wanneer bepaalt de opdrachtgever hoe er aanbesteed wordt?’ Dat vond ik wel heel erg ver gaan.”

 

 PRO6 managers is founding partner van het Bouwgenootschap

Deel dit artikel

Geplaatst door

Gerelateerd

Gerelateerde leden